Prinsengracht 263

Amsterdam, Het Achterhuis, waar in de 2e Wereldoorlog 8 mensen 2 jaar lang moesten doorbrengen in de hoop dat de oorlog ooit af zou lopen en zij weer gewoon “Mens” konden zijn in plaats van “Jood” ….

We kennen allemaal het verhaal van Anne Frank, die in haar onderduiktijd een dagboek bijhield wat na de oorlog gepubliceerd werd en wereldberoemd werd. Het Achterhuis bestaat nog steeds en is nu een veel bezocht museum. Op 3 mei 2022 (een dag voor de jaarlijkse dodenherdenking) bezocht ik deze plek en kwam (niet onverwacht) zeer onder de indruk weer naar buiten. Het was er zoals altijd druk, maar iedereen was stil, uit respect of alleen maar om de verhalen goed te kunnen beluisteren van de audiotour, dat weet ik niet maar ik was er blij mee. Hierdoor kon ik alles goed in me opnemen en op me in laten werken. De tour door het museum begon in het magazijn van “Opekta”, het bedrijf van Otto Frank in het pand aan de Prinsengracht en de kantoren in het Voorhuis. En dan via de beroemde boekenkast naar het Achterhuis, waar de 8 onderduikers meer dan 2 jaar opgesloten (hoe kun je het anders noemen) zaten. Het was klein, kleiner dan ik me had voorgesteld na wat ik er van had gehoord en gezien in documentaires en o.a. het video-dagboek van Anne Frank. Moeilijk om je voor te stellen dat hier 8 mensen zo lang in deze beperkte ruimte samen hebben doorgebracht. Geen wonder dat er regelmatig irritaties waren, zoals Anne in haar dagboek schreef.

Maar wat de meeste indruk op mij maakte en mij zelfs benauwde, was het gebrek aan daglicht ….

Om ontdekking te voorkomen werden de ramen geblindeerd, wat dus inhield dat de onderduikers in de jaren dat ze hier verbleven nauwelijks daglicht zagen. Alleen als ze – in de avond – naar het kantoor gingen om daar wat te werken of te baden konden ze door een smalle spleet tussen de gordijnen even naar buiten gluren. Ik herinner me uit het dagboek – wat ik overigens al héél lang geleden gelezen heb – dat Anne naar de kamer van Peter ging en vandaar naar de zolder, om door het dakraam naar buiten te kunnen kijken. Nu realiseer ik me dat ik er toen totaal niet bij stilstond wat dit betekende. Geen énkel licht van buiten, geen énkel zicht op wat zich daar afspeelde …. En dan hadden zij eigenlijk nog geluk dat de helpers ze bijna dagelijks bezochten en hen op de hoogte hielden van wat er allemaal gebeurde. In deze tijd kunnen wij ons dat gewoonweg niet voorstellen …. Ruim 2 jaar lang opgesloten zitten in huis, nóóit even naar buiten kunnen en zelfs niet eens kijken ! Daar word je stil van ….

Natuurlijk was het niet toegestaan in Het Achterhuis te fotograferen (of filmen), maar gelukkig kan je op Internet nog wat officiële foto’s vinden, zodat ik hier toch nog wat kan laten zien. Enne …. eigenlijk zou een bezoek aan Het Achterhuis verplicht moeten zijn voor alle scholieren, om ze te laten zien hoe goed ze het nu eigenlijk hebben !